Een kunstprint van een atelier en een poster uit een postershop kunnen hetzelfde beeld op hetzelfde formaat laten zien. Toch kan de een vele malen meer kosten dan de ander, en het verschil zit op vier plekken: hoeveel exemplaren er bestaan, waarop ze gedrukt zijn, wie ze heeft gecontroleerd en welke papieren erbij horen. De meeste productpagina’s beantwoorden alle vier.
Open oplage of gelimiteerde oplage
Een open oplage heeft geen vast aantal. Het atelier drukt zolang mensen kopen. Over het papier of de druk zegt dat niets. Het betekent wel dat de print vooral sierwaarde heeft en weinig doorverkoopwaarde.
Bij een gelimiteerde oplage ligt het aantal vast voordat het drukken begint. Elk exemplaar draagt zijn plek in de reeks als breuk in de ondermarge: 12/50 is de twaalfde van vijftig. Meestal zet de kunstenaar daar met potlood een handtekening naast. Potlood ligt op het papier en kan dus geen deel van het gedrukte beeld zijn. Een handtekening die gedrukt lijkt, is een reproductie van een handtekening.
Lees de voorwaarden van de oplage goed. Sommige ateliers draaien per formaat een eigen oplage, dus “gelimiteerd tot 50” kan vijftig per formaat betekenen, bij drie formaten. Artist’s proofs, gemerkt met AP, vallen buiten de genummerde reeks. Het zouden er maar een paar moeten zijn, en de pagina hoort te zeggen hoeveel. Staat de oplage nergens vermeld, behandel de print dan als open oplage.
Giclée, en wat het niet belooft
Giclée is de naam die de kunstwereld gebruikt voor fijne inkjetdruk: een grootformaatprinter, pigmentinkt in plaats van dye-inkt, en archiefvast papier. Pigmentinkt verbleekt over het algemeen veel langzamer dan de dye-inkt in de meeste printers thuis. Het woord zelf heeft alleen geen wettelijke definitie, dus een winkel mag elke inkjetprint giclée noemen. Wat het belooft, lees je af aan de details ernaast: het type inkt, de naam van het papier en de printer die het atelier gebruikt.
Papier en het gewicht
Papiergewicht staat in grammen per vierkante meter (g/m²). Een gewone poster wordt vaak gedrukt op papier van zo’n 170 tot 200 g/m². Fine art-papier zit meestal rond de 300 g/m² en voelt meer als dun karton. Gewicht zegt niet alles. Let op de pagina ook op dit:
- De vezel: katoen (cotton rag) gaat het langst mee en heeft een zacht, licht gestructureerd oppervlak; alfacellulose is een goedkoper archiefvast alternatief.
- Zuurvrij: zonder dat vergeelt papier en wordt het na jaren bros.
- Het oppervlak: mat past bij tekeningen en schilderijen, baryta of lustre geeft foto’s dieper zwart. In de gids over fotopapier lees je de verschillen.
- De marge: een witte rand rond het beeld laat de print in een passe-partout zitten en houdt de handtekening zichtbaar.
Waarom het certificaat telt
Een certificaat van echtheid noemt het werk, de kunstenaar, de oplage en het nummer van jouw exemplaar, en meestal ook het papier en de drukker. Op zichzelf bewijst het weinig, want iedereen kan er een printen. De waarde zit erin dat het jouw exemplaar koppelt aan een administratie die het atelier of de kunstenaar bijhoudt. Verkoop je de print later, dan vraagt een koper of handelaar erom, en een genummerde print zonder certificaat verkoopt moeilijker en voor minder.
Controleer voor je koopt of het certificaat getekend is, of het hetzelfde nummer draagt als de print, en of het atelier zegt een register van de oplage bij te houden.
Waarin een atelier verschilt van een postershop
Een postershop drukt een bestand op maten die in standaardlijsten passen, in elke oplage die verkoopt, meestal op een of twee vaste papiersoorten. Een atelier werkt met de kunstenaar aan een kleinere oplage: proefdrukken worden naast het origineel gelegd, het papier wordt bij het werk gekozen en de kunstenaar signeert meestal de afgewerkte exemplaren. Je betaalt voor die controle en voor de schaarste. Voor een beeld dat je gewoon mooi vindt, is een goed gedrukte poster vaak de betere koop. Voor iets dat je tientallen jaren wilt houden of ooit wilt verkopen, betaal je juist voor de oplage en de papieren.
Een muur met spiegeling
Werk op papier hangt achter glas, en glas spiegelt. Op een muur tegenover een raam is een papieren print dan een halve dag slecht te zien, tenzij je betaalt voor ontspiegeld glas. Daar is canvas de praktische keuze, want er zit geen glas voor. Bestecanvas drukt je eigen beeld op opgespannen canvas; kijk op de pagina naar de dikte van de spieraam-latten en de vezel van het doek. De afwegingen staan in canvas of ingelijste print. Wat je ook kiest: hang een papieren print uit de directe zon, en op ooghoogte met de maten uit hoe hoog hang je een schilderij.
